Tydzień dialogu: Forum Polsko-Niemieckie, posiedzenie Prezydium oraz warsztaty z udziałem biura projektowego Domu Polsko-Niemieckiego
Jako Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa przeżyliśmy właśnie tydzień intensywnej wymiany poglądów i inspirujących spotkań w Berlinie. Z okazji 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 17 czerwca 1991 r. członkowie Komisji spotkali się w Berlinie, przy czym stało się to za sprawą kilku okazjach wydarzeń. Najpierw w dniu 17 czerwca w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych odbyło się Forum Polsko-Niemieckie, w którym udział w ramach specjalnego panelu wzięli członkowie Komisji, następnie w dniu 19 czerwca Komisja zebrała się na posiedzeniu Prezydium, a 20czerwca odbyła się dyskusja warsztatowa „Polsko-niemieckie tematy w muzeach, miejscach pamięci i cyfrowej przestrzeni edukacyjnej”.
1. Panel „Edukacja historyczna jako podstawa porozumienia międzynarodowego” w ramach Forum Polsko-Niemieckiego
17 czerwca, z okazji 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego traktatu o sąsiedztwie, odbyło się tegoroczne Polsko-Niemieckie Forum 2026, zorganizowane przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej pod hasłem „Sąsiedztwo w czasach zmian – 35 lat współpracy polsko-niemieckiej”. Po powitaniu przez Henrykę Mościcką-Dendys, przewodniczącą Rady do spraw współpracy z Republiką Federalną Niemiec przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, oraz Knuta Abrahama, posła do Bundestagu i koordynatora rządu federalnego ds. współpracy polsko-niemieckiej, wydarzenie zainaugurowały przemówienia ministrów spraw zagranicznych Johanna Wadephula i Radosława Sikorskiego. Następnie w ramach licznych równoległych sesji tematycznych omówiono różne obszary współpracy polsko-niemieckiej, m.in. z perspektywy polityki bezpieczeństwa, wymiany kulturalnej, współpracy edukacyjnej czy pracy z młodzieżą. Instytut Leibniza ds. Mediów Edukacyjnych | Instytut Georga Eckerta oraz Centrum Badań Historycznych w Berlinie Polskiej Akademii Nauk (CBH PAN) w ramach panelu „Edukacja historyczna jako podstawa porozumienia międzynarodowego” miały okazję nawiązać dialog z zainteresowaną publicznością, przedstawicielami ze świata polityki i przedstawicielami instytucji obywatelskich.
Po przedstawieniu wyników projektu wspólnego polsko-niemieckiego podręcznika do historii „Europa. Nasza historia | Europa – Unsere Geschichte” dyskusja skupiła się na perspektywach i konkretnych przykładach przeniesienia doświadczeń dwustronnej współpracy polsko-niemieckiej w dziedzinie dialogu podręcznikowego w relacjach multilateralnych, przede wszystkim w Europie Środkowo-Wschodniej. Przedstawiono projekt „Nauczanie historii transnarodowej: Polska – Niemcy – Ukraina”, w którym wykorzystuje się doświadczenia Wspónej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej płynące z pracy nad podręcznikiem „Europa. Nasza historia”, co pozwoli na opracowanie zaleceń dotyczących wspólnego polsko-ukraińskiego podręcznika do nauczania historii.
W panelu moderowanym przez dr. Dominika Picka udział wzięli: prof. dr Eckhardt Fuchs (dyrektor Instytutu Leibniza ds. Mediów Edukacyjnych | Instytutu Georga Eckerta oraz członek Prezydium Komisji), prof. dr Violetta Julkowska (Uniwersytet Poznański, współprzewodnicząca Komisji), dr Verena Laubinger (Uniwersytet Georga Augusta w Getyndze, członkini Prezydium Komisji), dr Stephan Theilig (Campus Oberbarnimschulen w Eberswalde, członek Grupy Roboczej Nauczycielek i Nauczycieli przy Komisji), prof. Tomasz Stryjek (Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk) oraz dr Marcin Wiatr (Instytut Leibniza ds. Mediów Edukacyjnych | Instytut Georga Eckerta, współsekretarz Komisji).
Pierwszą relację dotyczącą przebiegu forum można przeczytać w magazynie internetowym wydaniu Magazynu „Dialog”: https://dialogonline.net/pl/2026/06/19/sasiedztwo-w-czasach-zmian-forum-polsko-niemieckie-w-berlinie/
Tutaj można znaleźć krótką wideo-relację z Forum Niemiecko-Polskiego.
2. Posiedzenie Prezydium Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej
18 czerwca kilku członków Komisji wspólnie zwiedziło wystawę pt. „Ostgebiete / Ziemie Zachodnie. Polsko-niemieckie poszukiwanie śladów”, otwartą niedawno w Centrum Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie, natomiast 19 czerwca w Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie (CBH PAN) odbyło się posiedzenie Prezydium Komisji.
Najpierw podsumowano najważniejsze bieżące działania Komisji. Następnie omówiono i przedyskutowano kierunki strategiczne w kontekście aktualnych debat dotyczących polityki historycznej oraz konieczności przekazywania doświadczeń Komisji innym dwustronnym inicjatywom działającym w zakresie edukacji historycznej i obywatelskiej. Ten ostatni temat poruszono szczegółowo w kontekście współpracy z partnerami z Ukrainy i Litwy w celu opracowania modułów cyfrowych dotyczących historii wzajemnych powiązań w Europie Środkowo-Wschodniej oraz co do możliwości realizacji wielostronnych projektów z zakresu dialogu podręcznikowego i edukacji. Omówiono również kwestię cyfryzacji w kontekście implementacji podręcznika „Europa. Nasza historia | Europa – Unsere Geschichte” jako cyfrowego środowiska edukacyjnego opartego na modułach tematycznych.
Na koniec członkowie Prezydium Komisji omówili przyszłe działania, takie jak przygotowanie wspólnej konferencji poświęconej roli aspektów regionalnych w edukacji szkolnej, zaplanowanej na październik 2027 r. w Krzyżowej, inicjatywy Grupy Roboczej Nauczycielek i Nauczycieli (zobacz tutaj), implementacji wspólnego podręcznika oraz realizacja pilotażowych modułów cyfrowych dotyczących historii wzajemnych powiązań.
3. Dyskusja warsztatowa: „Polsko-niemieckie tematy w muzeach i miejscach pamięci”
Następnego dnia po posiedzeniu Prezydium, w ramach kolokwium im. Klausa Zernacka CBH PAN oraz we współpracy z biurem projektowym „Domu Polsko-Niemieckiego” przy Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów Europy, odbyła się dyskusja warsztatowa, której celem było omówienie zakresu sty współpracy w dziedzinie dialogu podręcznikowego, pedagogiki muzealnej i miejsc pamięci oraz w kontekście szeroko pojętej edukacji historycznej i obywatelskiej. Ponadto omówiono perspektywy współpracy z biurem projektowym „Domu Polsko-Niemieckiego”.
Po wprowadzeniu prof. dr Peter Oliver Loew, dyrektor Niemieckiego Instytutu ds. Polski, wygłosił wykład na temat perspektyw upowszechniania historii relacji polsko-niemieckich w przestrzeni publicznej. W trakcie dyskusji poruszono w szczególności kwestie obecności różnych przejawów i aspektów polsko-niemieckkiej historii w przestrzeni publicznej oraz wykorzystania, w tym w przestrzeni cyfrowej. Bozhena Kozakevych przedstawiła projekt „Dom Polsko-Niemiecki” jako miejsce pamięci, a także miejsce dialogu i spotkań na temat edukacji historycznej. Następnie członkowie Komisji omówili możliwości współpracy między placówkami muzealnymi i środowiskiem naukowym w kontekście edukacji (poza-)szkolnej, a także propozycję włączenia wspólnego polsko-niemieckiego podręcznika do planowanej wystawy. Dyskusję warsztatową uznano za ważny krok w kierunku określenia wspólnych obszarów działania.
